بسم الله الرحمن الرحیم

در گفتار سوم، صفات امام علیه السلام بررسی می‌شود.

در درس ۲۵، علم امام بررسی شد.

در درس ۲۶ و ۲۷، عصمت امام بررسی شد.

و در درس ۲۸ که درس امروز ما باشد افضلیتِ امامِ معصومِ عالِمْ علیه السلام بررسی می شود.

و اما معنای افضلیت چیست؟

پس از آنکه دانستیم عالِم بودنِ امامْ بدین معناست که او به عالَمِ خلقت احاطه و از قوانین حاکم بر آن آگاهی دارد تا با اوامر و نواهی خودْ، عالَم را به هدایت و صلاح بکشاند و پس از آنکه دانستیم معصومْ بودنِ امام در اصطلاح یعنی: «کسی که به توفیق خداوند، از همه محارم الهی امتناع کند»، به بررسی معنای افضلیتْ و معناشناسی افضلیتِ امام ع می پردازیم.

افضل بودن و برتر بودنِ معصوم علیه السلام: یعنی غیر قابل قیاس بودن ایشان نسبت به هر یک از مخلوقات دیگر خداوند باری تعالی.

افضلیت به این معناست که امام در همه ویژگی های روحی و جسمی که در راستای اهداف امت و مسئولیتهای امام قرار دارد از دیگران برتر است.

لزوم افضلیت امام یک قاعده عقلی است که قرآن هم بدان اشاره کرده است:

 

«أَفَمَن یَهْدِی إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَن یُتَّبَعَ أَمَّن لَّا یَهِدِّی إِلَّا أَن یُهْدَى»

 

ترجمه: آیا کسی که هدایت به سوی حق می‌کند برای پیروی شایسته تر است، یا آن کس که خود هدایت نمی شود مگر هدایتش کنند؟

 

در واقع ترجیح مفضول (یعنی آن‌که دیگری بر او فضیلت دارد، کم‌فضل) بر فاضل (یعنی: کسی که دارای برتری و فضیلت است) (بلکه بر أفضل به طریق أولی) عَقْلاً قبیح است، چنان که ترجیح فردی بی‌سواد بر فردی باسواد قبیح است، پس امام معلمی است که باید بر شاگردانش برتری و افضلیت داشته باشد و قابل قیاس با آنها نباشد؛ همانطور که در حدیث «لا یُقاسُ بِنا أحَدٌ»: هیچ‌کس با ما مقایسه نمی‌شود، به این مطلب اشاره شده است.

 

برای نیل به شواهد در مورد افضلیت امام ع می‌توان به پرسشِ فرزندِ احمدِ بن حنبلْ از پدر خودش، استناد کرد: «پدر جان! افضلِ مردمِ بعد از پیامبر کیست ؟»احمد پاسخ داد: «سه خلیفه نخست» پسر ادامه داد:« پس علی چه می شود؟» احمد پاسخ داد: «علی گوهر دیگری بود که قابل مقایسه با مردم نبود و در جایگاه ویژه خود قرار داشت».

 

و سایر روایاتِ از اینْ دستْ قبیل، که تخصّصاً در مورد بیان افضلیت حضرت علی بن ابیطالب مولی الکَونَین ع می‌باشد و مَناطا مُثبِت افضلیتِ سایرِ ائمه علیهم السلام می‌باشد و ... .

 

تنبیه

 

افضلیتِ امامْ محدود به عرصه‌ای نمی‌شود بلکه در هر زمینه‌ای من جمله در عرصه ورزشی مانند تیراندازی حضرت باقر علیه السلام با کمان در سنین کهولت هم دارای فضیلت هستند و لازم است که افضل باشند.

 

ملحوظه

 

اهل سنت و جماعت نپذیرفته، تقدیم و برتری مفضول را جایز می‌دانند، همانطور که خلافت مفضول (ابوبکر) را با وجود فردی افضل (علی ع) جایز دانسته‌اند؛ که به همین جهت دچار انحراف و اشتباه شدند و به جای حفظ شریعت بدعت در دین را ایجاد کردند.

 

ادله‌ی لزوم افضلیتِ امامْ ع

 

۱. دلیل عقلی: همانطور که در اولِ بحثْ گذشت، ترجیحْ و مقدم داشتنِ مفضول بر أفضل عَقْلاً قبیح است و همچنین صدورِ قبیحْ از قِبَل خداوند، قبیح است. بنابراین خداوندْ شخص مفضول را به امامتْ نصب نخواهد کرد.

 

۲. دلیل نقلی: آیه ۳۵ سوره یونس، به این صورت که افضلْ محتاجِ به هدایتِ دیگرانْ نیست بل این مفضولین هستند که محتاجِ به هدایت هستند.

 

من الله الهدایة